Co obniża zdolność kredytową: kluczowe czynniki

Czym jest zdolność kredytowa?

Zdolność kredytowa to zdolność finansowa osoby prawnej do terminowego regulowania zobowiązań kredytowych. Jest ona ustalana przez banki i inne instytucje finansowe na podstawie dochodów, wydatków oraz wcześniejszej historii kredytowej. Ostateczna zdolność kredytowa stanowi najwyższą możliwą kwotę zobowiązania, którą instytucja uważa, że jesteś w stanie spłacić wraz z odsetkami.

Choć każdy bank stosuje swoje własne algorytmy oceny ryzyka, istnieje szereg czynników, które są postrzegane negatywnie przez wszystkie instytucje i skutkują obniżeniem możliwości kredytowych. Zrozumienie tych elementów jest kluczowe, jeśli planujesz ubiegać się o kredyt lub pożyczkę.

Problemy z historią kredytową i niskie oceny scoringowe

Jedną z najczęstszych przyczyn obniżenia zdolności kredytowej jest niska ocena scoringowa. Ta punktacja stanowi badanie wiarygodności wnioskodawcy, uwzględniające m.in. wysokość i źródło zarobków, historię kredytową, posiadane zobowiązania, wykształcenie, a nawet stan cywilny.

Czynniki historyczne i behawioralne, które negatywnie wpływają na Twoją ocenę i zdolność kredytową, to:

• Opóźnienia w spłacie zobowiązań. Nawet jednodniowe opóźnienia w spłacie kredytu mogą pojawić się w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) i negatywnie wpłynąć na ocenę punktową i ogólną zdolność kredytową. Choć poślizgi nieprzekraczające 30 dni zazwyczaj nie są automatycznie dyskwalifikujące, regularne opóźnienia mogą skutkować obniżeniem zdolności. Poważniejsze zwłoki mogą prowadzić do automatycznej odmowy udzielenia kredytu.
• Duża ilość zapytań kredytowych. Każde zapytanie banku skierowane do BIK w sprawie udostępnienia Twojej historii kredytowej prowadzi do niewielkiego spadku Twojej punktacji. Duża liczba złożonych wniosków w krótkim czasie może prowadzić nawet do automatycznego odrzucenia aplikacji, ponieważ bank może założyć, że inne zapytania zakończyły się już zawarciem umowy. Instytucje bankowe akceptują zazwyczaj do 4 zapytań na miesiąc lub maksymalnie 6 zapytań na przestrzeni 3 miesięcy. Warto wiedzieć, że zapytania o ten sam rodzaj kredytu złożone w krótkim czasie (do 14 dni) są traktowane jako jedno.
• Brak historii kredytowej. To również może obniżyć zdolność, ponieważ instytucje finansowe nie mają możliwości weryfikacji Twojej wiarygodności.
• Maksymalne wykorzystywanie limitów. Częste maksymalne wykorzystywanie środków na kartach kredytowych i przyznanych limitach jest oceniane jako bardziej ryzykowne, co obniża scoring BIK.
• Wiele kredytów spłacanych w tym samym czasie. Zaciąganie dużej liczby zobowiązań w krótkim czasie może sprawić, że zostaniesz uznany za klienta skłonnego do nadmiernego zadłużania.

Obciążenia finansowe i koszty utrzymania

Bank analizuje Twoje comiesięczne dochody i wydatki, aby ocenić, czy poradzisz sobie ze spłatą nowego zobowiązania.

• Wysokie wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego. Koszty te bank wylicza na podstawie wskaźników ekonomicznych GUS. W zależności od instytucji, każde kolejne dziecko czy domownik powiększa koszty utrzymania, co obniża zdolność kredytową.
• Niewspółmierne zobowiązania w stosunku do osiąganego dochodu. Jeśli Twoje obciążenia są zbyt wysokie w stosunku do zarobków, bank może obniżyć akceptowany poziom wskaźnika DTI (stosunek długu do dochodu), co przełoży się na spadek zdolności.
• "Zapomniane" limity odnawialne i karty kredytowe. Nawet jeśli aktywnie nie korzystasz z karty kredytowej czy limitu odnawialnego, bank potraktuje je jako zobowiązania pomniejszające Twoją zdolność kredytową. Przyjmuje się, że jest to comiesięczne obciążenie w wysokości od około 4% do nawet 10% wartości przyznanego limitu.
• Zobowiązania kredytowe w walucie obcej. Spłacanie kredytu walutowego bardziej obciąża zdolność kredytową niż analogicznego zobowiązania złotówkowego. Bank może powiększyć wyliczoną ratę kredytu o kwotę od kilkunastu do aż 100%, aby zabezpieczyć się na wypadek niekorzystnej zmiany kursu.

Źródło i stabilność dochodu

Forma zatrudnienia i sposób rozliczania dochodów mają znaczący wpływ na wiarygodność w oczach banku.

• Zatrudnienie na podstawie umowy o dzieło/cywilnoprawnej. Banki postrzegają umowę o pracę na czas nieokreślony jako najbardziej stabilną. W przypadku umów cywilnoprawnych banki mogą obniżyć wskazany dochód o 20% lub nawet 50% ze względu na koszty i mniejszą stabilność.
• Nielubiany przez banki sposób opodatkowania działalności gospodarczej. Przedsiębiorcy rozliczający się na podstawie ryczałtu ewidencjonowanego lub karty podatkowej są w trudnym położeniu. Przy ryczałcie banki uwzględniają tylko niewielką część przychodów do wyliczenia zdolności (zwykle 15, 20, 30%, a czasem 40-60%). Karta podatkowa jest jeszcze mniej korzystna i zazwyczaj oznacza niewielką zdolność kredytową.
• Wieloskładnikowe wynagrodzenie. Jeśli Twoje wynagrodzenie składa się z podstawy i zmiennej części (np. prowizji, premii), a część ruchoma jest nieregularna, bank do wyliczenia zdolności kredytowej może przyjąć jedynie stałą część pensji, co obniża zdolność.
• Krótka historia prowadzenia działalności gospodarczej (JDG). Większość banków wymaga minimum 12 miesięcy nieprzerwanej działalności, a czasem nawet 24 miesiące. Krótki staż może skutkować automatyczną odmową.
• Zbyt niska deklaracja dochodu w działalności gospodarczej (optymalizacja podatkowa). Jeśli deklarujesz bardzo niski dochód netto, bank uzna, że nie stać Cię na finansowanie zobowiązania.
• Wynagrodzenie w obcej walucie. Chociaż kredyty hipoteczne są udzielane tylko w walucie dochodu, w przypadku mniej popularnych walut (np. korony duńskiej) klient może nie mieć zdolności kredytowej.

Inne czynniki wpływające na zdolność

• Wysoki wiek kredytobiorcy. Banki stosują górne limity wiekowe (najczęściej 70 lub 75 lat w momencie spłaty ostatniej raty). Im jesteś starszy, tym krótszy może być okres kredytowania, co oznacza wyższą ratę miesięczną, a w konsekwencji niższą zdolność kredytową.
• Wybór malejącej raty kredytowej. Raty malejące obniżą Twoją zdolność kredytową, ponieważ bank liczy zdolność na podstawie pierwszej raty, która jest w tym przypadku najwyższa.

Podsumowanie

Zdolność kredytowa jest kompleksową oceną ryzyka. Negatywne wpisy w historii kredytowej, nadmierne obciążenie bieżącymi zobowiązaniami (nawet nieużywanymi limitami) oraz niestabilne lub trudne do oszacowania źródło dochodu (jak umowa o dzieło czy ryczałt w JDG) mogą znacząco utrudnić uzyskanie finansowania i pogorszyć jego warunki. Dbanie o terminowość spłat i świadome zarządzanie długiem są kluczowe dla utrzymania wysokiej wiarygodności.